আমি সঁচাকৈয়ে শিক্ষিতনে ? আজিৰ প্ৰতিযোগিতামূলক যুগত আমাৰ হাতত ডিগ্ৰীৰ দীঘল তালিকা আছে, আৰু আমি সকলোৱে নিজক ‘শিক্ষিত’ বুলি পৰিচয় দি ভাল পাওঁ। কিন্তু কেতিয়াবা নিজৰ বিবেকক প্ৰশ্ন কৰি চাইছোঁনে— আমি সঁচাকৈয়ে শিক্ষিতনে ? প্ৰকৃততে, শিক্ষা মানে কেৱল বিদ্যালয় বা মহাবিদ্যালয়ৰ চাৰিবেৰৰ মাজত আবদ্ধ থকা কিতাপৰ জ্ঞান নহয়। যদি আমাৰ ডিগ্ৰীবোৰে আমাক এজন ‘ভাল মানুহ’ হিচাপে গঢ়ি তুলিব নোৱাৰে, তেন্তে সেই কাগজৰ টুকুৰাবোৰৰ মূল্য কিমান ?
১. ডিগ্ৰী বনাম জ্ঞান: কাগজৰ টুকুৰা নে জীৱনৰ পোহৰ ?
বৰ্তমান সময়ত শিক্ষা যেন এটা যান্ত্ৰিক দৌৰত পৰিণত হৈছে। ল’ৰা-ছোৱালীৰ পৰা অভিভাৱকলৈকে সকলোৰে লক্ষ্য কেৱল এটাই— কেনেকৈ পৰীক্ষাত ৯৫% নম্বৰ পাব পাৰি বা কেনেকৈ এটা নামী দামী কলেজৰ ডিগ্ৰী ল’ব পাৰি। আমি আমাৰ ডিগ্ৰীৰ চাৰ্টিফিকেটেৰে ভৰাই পেলাইছোঁ সঁচা, কিন্তু সেই অনুপাতে আমাৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছেনে ?প্ৰকৃত শিক্ষাৰ কাম হ’ল মানুহৰ সংকীৰ্ণ চিন্তাধাৰাক মুকলি কৰা। আমাৰ সমাজত এনে বহুত উদাহৰণ আছে য’ত এজন ব্যক্তিৰ হাতত পি.এইচ.ডি (PhD) বা ইঞ্জিনিয়াৰিং দৰে উচ্চ ডিগ্ৰী আছে, কিন্তু তেওঁ এজন সাধাৰণ শ্ৰমিক বা এজন বৃদ্ধ মানুহক নূন্যতম সন্মান দিব নাজানে। যদি এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ ডিগ্ৰীৰ অহংকাৰত আনক তুচ্ছ জ্ঞান কৰে, তেন্তে বুজিব লাগিব যে তেওঁ কেৱল ‘শিক্ষিত’ নহয়। প্ৰকৃত জ্ঞানৰ কাম হ’ল আমাক বিনম্ৰ কৰা। শিক্ষাৰ পোহৰে এজন ব্যক্তিক অন্ধবিশ্বাস, ঘৃণা আৰু অহংকাৰৰ পৰা মুক্ত কৰিব লাগে। যদি বহু হাজাৰ টকা খৰচ কৰি লোৱা ডিগ্ৰীটোৱে আমাক সমাজৰ দৰিদ্ৰজনৰ দুখ বুজিবলৈ শিকায়, সৰু-বৰ নিৰ্বিশেষে সকলোকে সন্মান কৰিবলৈ শিকায়, তেন্তেহে সেই শিক্ষাৰ প্ৰকৃত মূল্য থাকে। অন্যথা, সেই ডিগ্ৰীটো কেৱল এটা ধুনীয়া ফ্ৰেমত আবদ্ধ হৈ থকা কাগজৰ টুকুৰা বাহিৰে আন একো নহয়।
২. মানৱীয়তা আৰু নৈতিকতা:
শিক্ষাৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য হ’ল মানুহক ‘মানুহ’ হিচাপে গঢ়ি তোলা। আমাৰ পাঠ্যপুথিত থকা নীতি শিক্ষাৰ পাঠবোৰ কেৱল পৰীক্ষাৰ বহীত উত্তৰ লিখিবলৈ নহয়, জীৱনত প্ৰয়োগ কৰিবলৈহে। কিন্তু আজিৰ আধুনিক সমাজত এক অদ্ভুত বৈপৰীত্য দেখা গৈছে।
বৃদ্ধাশ্ৰমৰ সংখ্যা আৰু তথাকথিত শিক্ষিত সমাজ:
আজিৰ সমাজৰ আটাইতকৈ দুৰ্ভাগ্যজনক ছবিখন হ’ল দিনক দিনে বাঢ়ি অহা বৃদ্ধাশ্ৰমৰ সংখ্যা। আচৰিত কথাটো হ’ল— যিবোৰ পিতৃ-মাতৃয়ে নিজৰ সমস্ত সুখ বিসৰ্জন দি সন্তানক পঢ়ুৱাই-শুনাই ডাঙৰ অফিচাৰ বনাইছে, সেই একেজন ‘শিক্ষিত’ সন্তানেই নিজৰ মা-দেউতাকক আদৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৃদ্ধাশ্ৰমৰ দুৱাৰমুখত থৈ আহে। যদি এজন ব্যক্তিয়ে ডাঙৰ অফিচাৰ হৈও নিজৰ বৃদ্ধ পিতৃ-মাতৃক আশ্ৰয় দিব নোৱাৰে, তেন্তে তেওঁ পোৱা সেই উচ্চ শিক্ষাৰ পৰা সমাজৰ কি লাভ ? শিক্ষা মানে কেৱল ডাঙৰ দৰমহাৰ চাকৰি নহয়, শিক্ষা মানে নিজৰ জন্মদাতাক শেষ সময়লৈকে মৰম আৰু সন্মান কৰিব পৰা মানসিকতাহে।
গুৰু আৰু জেষ্ঠজনৰ প্ৰতি হেৰাই যোৱা সন্মান:
এসময় আছিল যেতিয়া সমাজৰ ডাঙৰ-সৰুৰ মাজত এক গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰ সম্পৰ্ক আছিল। বাটত এজন জ্যেষ্ঠ মানুহক দেখিলে বা এজন শিক্ষকক পালে নিজে নিজে মূৰটো দোঁ খাই গৈছিল। কিন্তু আজি ? আজিৰ বহু ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে শিক্ষক এজন কেৱল ‘টিউচন মাষ্টৰ’ বা ‘প্ৰফেচৰ’ হৈ পৰিছে, যাৰ প্ৰতি আন্তৰিক সন্মানৰ অভাৱ স্পষ্ট। সামাজিক মাধ্যমৰ এই যুগত মানুহে ‘লাইক’ বুটাবলৈ যিমান ব্যস্ত, ওচৰত থকা জেষ্ঠজনৰ কুশল মংগল সুধিবলৈ সিমান সময় নাই।
বিলাসিতাৰ দাবী আৰু নৈতিক পতন:
আজিকালিৰ বহু ল’ৰা-ছোৱালীৰ মাজত এক অদ্ভুত জেদ দেখা যায়। নিজৰ বিলাসিতা পূৰণৰ বাবে, যেনে— এটা নতুন দামী বাইক বা মোবাইলৰ বাবে নিজৰ সাধাৰণ মা-দেউতাৰ লগত কাজিয়া কৰিবলৈও তেওঁলোকে কুণ্ঠাবোধ নকৰে। তেওঁলোকে পাহৰি যায় যে সেই বাইকখনৰ বাবে মা-দেউতাই কিমান কষ্টৰ উপাৰ্জন ব্যয় কৰিছে। যি শিক্ষাই সন্তানক পিতৃ-মাতৃৰ সীমাবদ্ধতাক বুজিবলৈ নিশিকায়, সেই শিক্ষাই কেতিয়াও এজন ব্যক্তিক সফল কৰিব নোৱাৰে।
৩. কিতাপৰ বাহিৰৰ শিক্ষা:
৯৫% বনাম প্ৰকৃত দক্ষতাআমাৰ সমাজত এতিয়া এটা পৰম্পৰা চলিছে— যদি ল’ৰা-ছোৱালীয়ে ৯৫% নম্বৰ পাইছে, তেন্তে তেওঁ ‘সফল’ আৰু ‘বুদ্ধিমান’; আৰু যদি কোনোবাই ৫৫-৬০% পাইছে, তেন্তে তেওঁৰ কোনো ভৱিষ্যত নাই। এইটোৱেই হ’ল আমাৰ সমাজৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভুল আৰু সংকীৰ্ণ ধাৰণা।
নম্বৰেই সকলো নহয়:
পৰীক্ষাৰ বহীত পোৱা নম্বৰে কেৱল এজন ছাত্ৰৰ মুখস্থ কৰা শক্তি বা লিখাৰ দক্ষতাহে প্ৰমাণ কৰিব পাৰে, তেওঁৰ জীৱন গঢ়াৰ ক্ষমতা নহয়। ৯৫% নম্বৰ পাইও যদি এজন ব্যক্তিয়ে বাস্তৱ জীৱনৰ সৰু সৰু সমস্যাবোৰ সমাধান কৰিব নোৱাৰে, জীৱনৰ কঠিন সময়ত ভাঙি পৰে, তেন্তে সেই নম্বৰৰ কোনো অৰ্থ নাই। আনহাতে, এজন তথাকথিত ‘এভাৰেজ’ (Average) ছাত্ৰই যদি নিজৰ দক্ষতা (Skill) আৰু পৰিশ্ৰমেৰে সমাজত এক সুকীয়া পৰিচয় গঢ়িব পাৰে, তেন্তে তেওঁহে প্ৰকৃততে শিক্ষিত।
বিত্তীয় জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰ গুৰুত্ব:
আজিৰ যুগত কিতাপৰ জ্ঞানতকৈও দৰকাৰী হৈছে বিত্তীয় জ্ঞান (Financial Literacy) আৰু সময়ৰ সঠিক ব্যৱহাৰ। আমাক বিদ্যালয়ত ত্ৰিকোণমিতি বা ইতিহাসৰ চন-তাৰিখ শিকোৱা হয়, কিন্তু কেনেকৈ উপাৰ্জন কৰিব লাগে, কেনেকৈ টকা সঞ্চয় আৰু বিনিয়োগ কৰিব লাগে, সেইবোৰ শিকোৱা নহয়। যিজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ টকাৰ ব্যৱহাৰ আৰু সময়ৰ মূল্য বুজি পায়, তেওঁহে জীৱনৰ দৌৰত আগুৱাই যাব পাৰে।
গাওঁ নে চহৰ— মেধা সকলোতে থাকে:
আমাৰ সমাজত প্ৰায়ে দেখা যায় যে কোনোবা এজন গাওঁৰ ল’ৰাই ৬০% নম্বৰ পালে তেওঁক উপলুঙা কৰা হয়। কিন্তু আমি পাহৰি যাওঁ যে সেই ল’ৰাজনৰ হয়তো যান্ত্ৰিক কামত বিশেষ দক্ষতা আছে, বা তেওঁৰ মাজত এক ব্যৱসায়িক বুদ্ধি লুকাই আছে। ডিগ্ৰীটো কেৱল এটা দুৱাৰহে, কিন্তু সেই দুৱাৰেদি সোমাই কেনেকৈ সফলতাৰ শিখৰত উঠিব পাৰি, সেয়া নিৰ্ভৰ কৰে এজন ব্যক্তিৰ ‘প্ৰেক্টিকেল’ জ্ঞান আৰু কৌশলৰ ওপৰত। নম্বৰৰ পিছে পিছে লৰা-ঢপৰা কৰা সমাজখনক বুজাওঁ যে— এজন ব্যক্তিৰ মেধা তেওঁৰ মাৰ্কশ্বিটত নহয়, তেওঁৰ কৰ্মতহে প্ৰকাশ পায়। জীৱনৰ পৰীক্ষাত ৯৫% নম্বৰৰ প্ৰশ্ন নাহে, তাত আহে ধৈৰ্য্য, দক্ষতা আৰু সঠিক সিদ্ধান্ত ল’ব পৰা ক্ষমতাৰ পৰীক্ষা।
৪. বিবেকৰ জাগৰণ:
নিজৰ ভিতৰৰ পোহৰক বিচাৰি স্বামী বিবেকানন্দই কৈছিল— “Education is the manifestation of the perfection already in man.” অৰ্থাৎ, আমাৰ প্ৰত্যেকৰে ভিতৰত একো একোটা নিখুঁত সত্তা বা পোহৰ লুকাই আছে। প্ৰকৃত শিক্ষাৰ কাম হ’ল আমাৰ ভিতৰত থকা সেই সুপ্ত গুণবোৰক জগাই তোলা আৰু আমাক এজন সৎ তথা বলিষ্ঠ চৰিত্ৰৰ অধিকাৰী হিচাপে গঢ়ি তোলা।
অন্ধবিশ্বাস বনাম যুক্তিৰ শিক্ষা:
আজিৰ একবিংশ শতিকাত আমি হাতত দামী স্মাৰ্টফোন লৈ ঘূৰি ফুৰোঁ, বিজ্ঞান পঢ়োঁ, মহাকাশলৈ যান পঠিয়াওঁ, কিন্তু মনৰ ভিতৰত এতিয়াও পুৰণি অন্ধবিশ্বাসবোৰ পুহি ৰাখোঁ। যি শিক্ষাই আমাক যুক্তিবাদী কৰিব নোৱাৰে, যি শিক্ষাই আমাক কাৰোবাৰ অন্ধ অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকায়, সেই শিক্ষা কেতিয়াও ‘প্ৰকৃত শিক্ষা’ হ’ব নোৱাৰে। শিক্ষিত এজন ব্যক্তিৰ কাম হ’ল— যিকোনো কথা অন্ধভাৱে বিশ্বাস নকৰি নিজৰ বিবেক আৰু বুদ্ধিৰে চালি-জাৰি চোৱা।
বিবেকৰ আদালত:
আমি হয়তো সমাজৰ চকুত ধূলি দি বহুত ভুল কাম কৰিব পাৰোঁ, কিন্তু আমাৰ নিজৰ বিবেকৰ পৰা পলাই ফুৰিব নোৱাৰোঁ। প্ৰকৃত শিক্ষিত সেইজনেই, যাৰ বিবেক সদায় সজাগ। যদি আমি শিক্ষিত হৈও সমাজত অন্যায় হোৱা দেখি চকু মুদি থাকোঁ, যদি আমি দুৰ্বলক সহায় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে শোষণ কৰোঁ, তেন্তে আমাৰ ভিতৰৰ সেই ‘বিবেক’ এতিয়াও সাৰ পোৱা নাই।
মানসিক পৰিৱৰ্তন:
বিবেকৰ জাগৰণ মানে হ’ল এক মানসিক বিপ্লৱ। ই আমাক শিকায় যে ধৰ্ম, জাতি বা বৰ্ণতকৈ ওপৰত হ’ল মানৱ ধৰ্ম। যেতিয়া এজন ছাত্ৰই কেৱল ডিগ্ৰীৰ বাবে নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ বাবে আৰু সমাজৰ উপকাৰৰ বাবে জ্ঞান আহৰণ কৰে, তেতিয়াহে তেওঁৰ শিক্ষাৰ্থী জীৱন সাৰ্থক হয়। কেৱল কিতাপৰ পৃষ্ঠাত চকু ফুৰোৱা ছাত্ৰ নহৈ, বিবেকৰ পোহৰেৰে আলোকিত এজন দায়িত্বশীল নাগৰিক হওঁ। কাৰণ সমাজক এতিয়া শিক্ষিত মানুহতকৈ বেছি ‘বিবেকবান’ মানুহৰহে প্ৰয়োজন।
৫. নম্বৰ নহয়, চেষ্টাহে আচল পৰিচয় (Don’t Give Up)
আমাৰ সমাজৰ এটা ডাঙৰ ব্যাধি হ’ল— আমি ফলাফলটোক (Result) যিমান গুৰুত্ব দিওঁ, এজন ছাত্ৰৰ পৰিশ্ৰমক সিমান গুৰুত্ব নিদিওঁ। মনত ৰাখিব, সকলো মানুহৰ মেধা একে নহয়। কোনোবাই হয়তো গণিতত ১০০ পায়, আকৌ কোনোবাই হয়তো ছবি অঁকাত বা যান্ত্ৰিক কামত ১০০ পায়।আপোনাৰ ১০০% দিয়ক পৰীক্ষাত ৯৫% পাওক বা ৫৫% আচল কথাটো হ’ল আপুনি নিজৰ ফালৰ পৰা সম্পূৰ্ণ চেষ্টা (100% Effort) কৰিছেনে নাই ? যদি আপুনি আপোনাৰ সাধ্যানুসাৰে কষ্ট কৰিছে, তেন্তে সেই ৫৫% নম্বৰটোও সন্মানীয়। কাৰণ নম্বৰটো কেৱল এটা সংখ্যাহে, কিন্তু আপুনি যিটো পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ শিকিলে, সেই মানসিকতাইহে আপোনাক জীৱনৰ আচল যুদ্ধত জিকাব।
কম নম্বৰ পালে হাৰ মনাৰ প্ৰয়োজন নাই:
যদি আপোনাৰ নম্বৰ কম আহিছে, তাৰ মানে এইটো নহয় যে আপোনাৰ জীৱন শেষ হৈ গ’ল। বহুতো সফল ব্যক্তি আছে যিয়ে স্কুল-কলেজত অতি সাধাৰণ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁলোকে হাৰ মনা নাছিল। যিটো বিভাগত আপোনাৰ আগ্ৰহ (Interest) আছে, সেইটোত গুৰুত্ব দিয়ক। হয়তো আপুনি এজন ভাল টেকনিচিয়ান হ’ব পাৰে, এজন সফল ব্যৱসায়ী হ’ব পাৰে বা এজন সৃষ্টিশীল শিল্পী হ’ব পাৰে।
বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু দক্ষতাৰ আদৰ:
বৰ্তমান যুগটো কেৱল ডিগ্ৰীৰ নহয়, ই হ’ল ‘স্কিল’ বা দক্ষতাৰ যুগ। যদি আপুনি পঢ়া-শুনাত অলপ পিছপৰাও হয়, তথাপিও যিকোনো এটা বৃত্তিমূলক কাম (Vocational Skill) শিকি নিজৰ ভৰিৰ ওপৰত থিয় হ’ব পাৰে। জীৱনৰ দৌৰত সেইজনেই জয়ী হয় যিয়ে পৰি গৈও পুনৰ থিয় হোৱাৰ সাহস কৰে। আমাৰ ছাত্ৰ সমাজলৈ এটাই অনুৰোধ— নম্বৰ কম আহিলে হতাশ নহ’ব। নিজৰ ওপৰত বিশ্বাস ৰাখক। জগতত জিলিকি উঠিবলৈ কেৱল মাৰ্কশ্বিটৰ নম্বৰ নালাগে, লাগে অদম্য হেঁপাহ আৰু নিৰন্তৰ চেষ্টা। হাৰ নামানিব, কাৰণ প্ৰতিটো বিফলতাই সফলতাৰ একো একোটা নতুন পথহে দেখুৱাই দিয়ে।
৬. আৰ্থিক স্বাৱলম্বীতা আৰু শ্ৰমৰ মৰ্যাদা (Financial Independence & Hard Work)
জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱটো হ’ল— জীয়াই থাকিবলৈ আৰু সমাজত সন্মানীয় স্থান পাবলৈ আমাক অৰ্থৰ প্ৰয়োজন। কেৱল কিতাপ পঢ়ি বা ডিগ্ৰী লৈ বহি থাকিলে নহ’ব, সেই শিক্ষাক কামত লগাই নিজৰ ভৰিৰ ওপৰত থিয় হোৱাটোৱেই হ’ল আচল লক্ষ্য।
কৰ্মই ধৰ্ম:
বহুতো শিক্ষিত যুৱক-যুৱতীয়ে সৰু চাকৰি বা সৰু কাম কৰিবলৈ লাজ কৰে। কিন্তু মনত ৰাখিব, কোনো কামেই সৰু নহয়। যদি আপোনাৰ পৰিয়াল চলাই নিবলৈ বা নিজৰ সপোন পূৰণ কৰিবলৈ এটা সৰু কাম কৰিবলগীয়া হয়, তেন্তে কুণ্ঠাবোধ নকৰিব। লাগিলে সেয়া এটা সাধাৰণ চাকৰিয়েই হওক বা এটা সৰু ব্যৱসায়— য’ত নিজৰ ঘাম আৰু পৰিশ্ৰম থাকে, তাতেই আচল সন্মান থাকে।
আত্মনিৰ্ভৰশীল হোৱাৰ সংগ্ৰাম:
আমাৰ লক্ষ্য হ’ব লাগে ‘আত্মনিৰ্ভৰশীল’ (Atmanirbhar) হোৱা। আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থকাতকৈ নিজে কষ্ট কৰি দুটকা উপাৰ্জন কৰাটো বেছি গৌৰৱৰ কথা। আজিৰ যুগত কেৱল চাকৰিৰ আশা নকৰি আপুনি যদি কিবা এটা বিশেষ কাম জানে (Skill), তেন্তে নিজাকৈ সৰু ব্যৱসায় এটা আৰম্ভ কৰি আনকো নিয়োগ কৰিব পাৰে।
ধৈৰ্য্য আৰু সফলতা:
সফলতা কেতিয়াও এদিনতে নাহে। আজি আপুনি যিটো কষ্ট কৰিছে, তাৰ ফল হয়তো কাইলৈকে নাপাব পাৰে, কিন্তু এদিন নহয় এদিন আপুনি সফল হ’বই। কষ্ট কৰিবলৈ শিকক, সন্মানজনকভাৱে যিকোনো কাম কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহক। যিমান দিনলৈকে আপুনি আনৰ হাতৰ মুখলৈ চাই থাকিব, সিমান দিনলৈকে আপুনি প্ৰকৃত শিক্ষিত হ’ব নোৱাৰে।প্ৰকৃততে শিক্ষিত সেইজনেই, যিয়ে নিজৰ আৰু পৰিয়ালৰ দায়িত্ব ল’ব জানে। হাত সাবটি বহি নাথাকি কামত লাগক, শ্ৰম কৰক। কিয়নো পৰিশ্ৰমী মানুহক ঈশ্বৰেও সহায় কৰে আৰু এদিন নহয় এদিন তেওঁ সফলতাৰ শিখৰত উঠে।
৭. আৰ্থিক সচেতনতা আৰু সৎ পথৰ উপাৰ্জন (A Bitter Truth)
আজিৰ যুগৰ এটা তিতা সত্য হ’ল— যাৰ হাতত টকা আছে, সমাজত তেওঁৰে মান-সন্মান বেছি। টকা নহ’লে আপোনাৰ সপোনবোৰ কেৱল কল্পনা হৈয়ে ৰৈ যাব। সেয়েহে, হাত সাবটি বহি নাথাকি যিকোনো এটা কামত নিজক নিয়োজিত কৰক।
সৎ পথেৰে উপাৰ্জন আৰু শ্ৰমৰ মূল্য:
সকলোৱে যে চৰকাৰী চাকৰি পাব, তাৰ কোনো মানে নাই। চৰকাৰী চাকৰি নহ’লেও যিকোনো এটা ভাল কাম কৰি বা সৰু ব্যৱসায় এটা কৰিও আপুনি আগুৱাই যাব পাৰে। কিন্তু সদায় এটা কথা মনত ৰাখিব— উপাৰ্জন কম হ’লেও সেয়া যেন সৎ পথৰ হয়। অন্যায় বা বেয়া কাম কৰি ঘটা টকাই কেতিয়াও শান্তি নিদিয়ে। যিটো টকাত আপোনাৰ নিজৰ ঘাম আৰু পৰিশ্ৰম থাকিব, সেই টকাইহে আপোনাক প্ৰকৃত তৃপ্তি আৰু গৌৰৱ দিব।
সঞ্চয়ৰ গুৰুত্ব (The Power of Savings):
উপাৰ্জন কৰাটো যিমান দৰকাৰী, তাতকৈ বেছি দৰকাৰী হ’ল সেই টকাৰ সঠিক ব্যৱহাৰ কৰাটো। আজিকালি বহু ল’ৰা-ছোৱালীয়ে অলপ টকা হাতলৈ আহিলেই দামী কাপোৰ, দামী মোবাইল বা হোটেলত খোৱা-বোৱাতে সকলো শেষ কৰি পেলায়। কিন্তু মনত ৰাখিব, বিপদৰ সময়ত এইবোৰ কামত নাহে।আপুনি যদি মাহে কম টকাও পায়, তাৰ পৰাই অলপ অলপকৈ সাঁচিবলৈ শিকক। কেৱল দেখাত পিন্ধা-উৰা বা বিলাসিতাৰ নামত পইচা খৰচ নকৰি ভৱিষ্যতৰ বাবে সঞ্চয় (Savings) কৰক। এজন ‘শিক্ষিত’ ব্যক্তিৰ চিনাকি এয়াই যে তেওঁ কেৱল আজিৰ কথা নাভাবে, ভৱিষ্যতৰ আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কথাও ভাবে।
নিজৰ সপোন পূৰণ কৰক:
টকা থাকিলেহে আপুনি নিজৰ লগতে পৰিয়ালৰ সপোনবোৰ পূৰণ কৰিব পাৰিব। সেয়েহে এলেহুৱা নহৈ কৰ্মমুখী হওক। সৰু কাম বুলি লাজ নকৰি আত্মনিৰ্ভৰশীল (Self-dependent) হ’বলৈ চেষ্টা কৰক।
৮. কলা শাখা (Arts) বনাম সমাজৰ দৃষ্টিভংগী:
এক ভুল ধাৰণা আমাৰ সমাজত এটা অঘোষিত নিয়ম চলি আহিছে যে— যিয়ে পঢ়া-শুনাত চোকা তেওঁ ‘Science’ ল’ব লাগে, যিয়ে অলপ কম পায় তেওঁ ‘Commerce’ আৰু যিয়ে একেবাৰে কম পায় বা যিয়ে একো নোৱাৰে তেওঁ ‘Arts’ ল’ব লাগে। এইটোৱেই হ’ল আমাৰ শিক্ষা ব্যৱস্থা আৰু সমাজৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভুল।
প্ৰতিটো শাখাৰ সমান গুৰুত্ব:
বিজ্ঞান বা বাণিজ্যৰ দৰে ‘Arts’ বা কলা শাখাটোৰো সমান গুৰুত্ব আছে। বিজ্ঞানে যদি আমাক পৃথিৱীখন কেনেকৈ চলে সেয়া শিকায়, তেন্তে কলা শাখাই আমাক শিকায়— মানুহ হিচাপে আমি কেনেকৈ চলিব লাগে। ইতিহাস, ভূগোল, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান বা সাহিত্য— এইবোৰ বিষয় অবিহনে এখন সুস্থ সমাজ কল্পনা কৰাই অসম্ভৱ।
কেৱল ‘এভাৰেজ’ ছাত্ৰৰ বাবে নহয়:
মনত ৰাখিব, আমাৰ দেশৰ আটাইতকৈ কঠিন পৰীক্ষা UPSC (IAS/IPS) ত উত্তীৰ্ণ হোৱা বেছিভাগ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে মূল ভেঁটিটো হ’ল ‘Arts’। এজন সাহিত্যিক, এজন সাংবাদিক, এজন দক্ষ উকীল বা এজন প্ৰশাসনিক বিষয়া হ’বলৈ হ’লে কলা শাখাৰ গভীৰ জ্ঞানৰ প্ৰয়োজন। যিবোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সাহিত্য বা সমাজৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আছে, তেওঁলোকক ‘Arts’ ল’লে “কম মেধাৱী” বুলি গণ্য কৰাটো এক মানসিক সংকীৰ্ণতাহে।
কেৰিয়াৰৰ অপৰিসীম সম্ভাৱনা:
কলা শাখা পঢ়ি এজন ব্যক্তিয়ে অৰ্থনীতিবিদ (Economist), মনোবিজ্ঞানী (Psychologist), গৱেষক, প্ৰত্নতাত্ত্বিক বা এজন বিশ্বমানৰ লেখক হ’ব পাৰে। যদি আপোনাৰ এই বিষয়বোৰত আগ্ৰহ আছে, তেন্তে সমাজৰ কথা শুনি নিজৰ সপোনক কেতিয়াও বলি নিদিব। কোনো শাখাই কাৰোতকৈ সৰু বা ডাঙৰ নহয়। নম্বৰ যিয়েই নহওক, আপুনি যিটো বিষয়ত ভাল পায়, সেইটো বিষয় লৈয়েই আগুৱাই যাওক। মেধা কেৱল এটা বিষয়ত সীমাবদ্ধ নাথাকে, যিজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ পছন্দৰ বিষয়টোত ১০০% কষ্ট কৰিব পাৰে, তেওঁহে আচলতে সফল।
শেষত আমি নিজক প্ৰশ্ন কৰাৰ সময় আহি পৰিছে— শিক্ষা মানে কেৱল কাগজৰ ডিগ্ৰী নে ? প্ৰকৃত শিক্ষা কেতিয়াও শ্ৰেণীকোঠাৰ চাৰিবেৰৰ মাজত আবদ্ধ নহয়। শিক্ষা হ’ল এজন ‘প্ৰকৃত মানুহ’ হৈ গঢ়ি উঠা, য’ত থাকিব আনৰ প্ৰতি গভীৰ সন্মান আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি অটল শ্ৰদ্ধা। আৰ্থিকভাৱে স্বাৱলম্বী হৈ সমাজত নিজৰ মৰ্যাদাৰে জীয়াই থকাটোৱেই হ’ল শিক্ষাৰ আচল সার্থকতা।মনত ৰাখিব, আপোনাৰ হাতত যিমানেই ডাঙৰ ডিগ্ৰী নাথাকক কিয়, যদি আপোনাৰ চিন্তাত যুক্তি নাই, অন্তৰত মানৱীয়তা নাই আৰু হাতত কাম নাই— তেন্তে সেই শিক্ষা কেৱল এটা আড়ম্বৰ মাত্ৰ। নম্বৰ বা মাৰ্কশ্বিটে আপোনাৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ নকৰে, নিৰ্ধাৰণ কৰিব আপোনাৰ ব্যক্তিত্ব আৰু নিৰন্তৰ কৰা পৰিশ্ৰমে। আহক, আমি জীৱনৰ আচল পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ’বলৈ সাজু হওঁ। আমাৰ নম্বৰ যিয়েই নহওক (৫৫ বা ৯৫), আমাৰ সততা আৰু চেষ্টা যেন সদায় ১০০% হয়। যিদিনা আমাৰ জ্ঞানে সমাজৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰিব আৰু আমাৰ কৰ্মই আমাক আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তুলিব, সিদিনাহে আমি বুকুত হাত দি গৌৰৱেৰে ক’ব পাৰিম— “হয়, আমি সঁচাকৈয়ে শিক্ষিত।”
যদিহে আপুনি জীৱনৰ আচল শিক্ষা আৰু গভীৰ জ্ঞানৰ বিষয়ে জানিব বিচাৰে, তেন্তে মহাভাৰতৰ এই ১০ টা শিক্ষাই আপোনাক সদায় সঠিক পথ দেখুৱাব।এই বিশেষ লেখাটো এবাৰ নিশ্চয় পঢ়ক। 👇👇
https://share.google/t6HckeEGXeDacvVJ5
বিশেষ ঘোষণা (Disclaimer)
এই প্ৰবন্ধটোত আমি বৰ্তমান সমাজত দেখা পোৱা কিছুমান অতি তিতা অথচ কঠিন সত্য দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। আমাৰ এই লেখাৰ উদ্দেশ্য কাৰোবাক ব্যক্তিগতভাৱে আঘাত কৰা বা কোনো নিৰ্দিষ্ট বৃত্তিক সৰু কৰা নহয়। ৯৫% নম্বৰ পোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, চিকিৎসক বা অভিযন্তাসকলক আমি সদায় শ্ৰদ্ধা কৰোঁ আৰু তেওঁলোক আমাৰ সমাজৰ গৌৰৱ।আমাৰ একমাত্ৰ বিনম্ৰ অনুৰোধ এয়াই যে— ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যিটো বিভাগত আগ্ৰহ অনুভৱ কৰে, সেইটো বিভাগতে তেওঁলোকক পঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰক। সেয়া লাগিলে চিকিৎসা বিজ্ঞান হওক, বা কাৰিকৰী শিক্ষা হওক। প্ৰকৃত শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য কেৱল এটা পদৱী আহৰণ কৰাই নহয়, বৰঞ্চ পিতৃ-মাতৃ, শিক্ষক আৰু জ্যেষ্ঠসকলক সন্মান কৰিব জনা এজন ‘ভাল মানুহ’ হৈ গঢ়ি উঠাটোহে আচল কথা।আমি সমাজৰ সত্য ছবিখনহে দাপোণত দেখুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। আমাৰ এই লিখনিত যদি কিবা ভুল-ভ্ৰান্তি ৰৈ গৈছে, তাৰ বাবে আমি ক্ষমা বিচাৰিছোঁ। আমাৰ লক্ষ্য কেৱল এখন সচেতন আৰু সংস্কাৰী সমাজ গঢ়ি তোলা।
ধন্যবাদেৰে
Mysmartstudy Team