ভাৰতীয় বায়ুসেনা আকাশৰ বিশালতাত দেশৰ সুৰক্ষাৰ অভেদ্য দেৱাল গঢ়া, যাৰ অদম্য সাহসে প্ৰতিগৰাকী ভাৰতীয়ৰ বুকুত গৌৰৱৰ সঞ্চাৰ কৰে— সেয়াই হৈছে আমাৰ ‘ভাৰতীয় বায়ুসেনা’ (Indian Air Force)। ১৯৩২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত এক সৰু আৰম্ভণিৰে আজি বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম বায়ুশক্তি হিচাপে পৰিগণিত হোৱা আমাৰ বায়ুসেনাৰ যাত্ৰা কেৱল যুদ্ধ বিমানৰ গৰ্জন নহয়, ই হ’ল ত্যাগ, শৌৰ্য আৰু প্ৰযুক্তিৰ এক অনন্য সমন্বয়। আজিৰ আমি আলোচনা কৰিম আকাশৰ এই অজেয় প্ৰহৰীসকলৰ শক্তি, ইতিহাস আৰু কেনেকৈ আপুনিও এই গৌৰৱোজ্জ্বল বাহিনীৰ অংশ হ’ব পাৰে।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ এই আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱা অতি সংগ্ৰামী আছিল।
১. প্ৰতিষ্ঠা আৰু পটভূমি (১৯৩২)
ভাৰতীয় বায়ুসেনা গঠন কৰাৰ মূল কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ওপৰত ভাৰতীয়সকলৰ হেঁচা। ভাৰতীয় নেতাসকলে বিচাৰিছিল যে আমাৰ নিজা এটা আকাশী বাহিনী থাকক। ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ১৯৩২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ‘Indian Air Force Act’ পাছ কৰা হয়। যদিও ইয়াক ‘ৰয়েল ইণ্ডিয়ান এয়াৰ ফৰ্চ’ (RIAF) বুলি কোৱা হয়, প্ৰকৃততে ১৯৪৫ চনতহে ইয়াৰ নামৰ আগত ‘Royal’ শব্দটো আনুষ্ঠানিকভাৱে যোগ হৈছিল।
২. প্ৰথমটো উৰণ বাহিনী (No. 1 Squadron)
১৯৩৩ চনৰ ১ এপ্ৰিলত কৰাচীত (এতিয়াৰ পাকিস্তানত) প্ৰথমটো ফ্লাইট বা উৰণ বাহিনী গঠন কৰা হৈছিল।
৫ গৰাকী সাহসী পাইলট: ইয়াৰ প্ৰথম ৫ গৰাকী ভাৰতীয় পাইলট আছিল— এইচ. চি. চৰকাৰ, সুব্ৰত মুখাৰ্জী, এ. বি. আৱান, ভুপেন্দ্ৰ সিং আৰু অমৰজিৎ সিং।
ৱেপিতি (Wapiti) বিমান: এই বিমানবোৰ আছিল বাইপ্লেন (Biplane), অৰ্থাৎ ইয়াৰ দুখনকৈ ডেউকা ওপৰা-উপৰিকৈ আছিল। এইবোৰ অতি পুৰণি আৰ্হিৰ আছিল আৰু উৰুৱাবলৈ যথেষ্ট কষ্টসাধ্য আছিল।
৩. সুব্ৰত মুখাৰ্জী: ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ পিতৃ সুব্ৰত মুখাৰ্জী আছিল এজন দূৰদৰ্শী ব্যক্তি। তেওঁ আছিল ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চৰ (RAF) পৰা প্ৰশিক্ষণ লৈ অহা প্ৰথম কেইগৰাকীমান ভাৰতীয়ৰ এজন। তেওঁ কেৱল এজন দক্ষ পাইলটেই নাছিল, বৰঞ্চ ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ প্ৰশাসনীয় দিশটো গঢ়ি তোলাত তেওঁৰ অৱদান আছিল অতুলনীয়। স্বাধীনতাৰ পিছত তেৱেঁই আছিল ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ প্ৰথম ভাৰতীয় চীফ অফ এয়াৰ ষ্টাফ (Chief of Air Staff)। তেওঁৰ অবিহনে আজিৰ আধুনিক বায়ুসেনাৰ কল্পনা কৰাটো কঠিন।
৪. উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ অভিযান (১৯৩৭)
১৯৩২ চনত গঠন হ’লেও ১৯৩৭ চনতহে বায়ুসেনাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে যুদ্ধৰ সোৱাদ পায়। সেই সময়ত উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত (North-West Frontier Province) বিদ্ৰোহী জনজাতীয় লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে এই সৰু বাহিনীটোৱে যুঁজ দিছিল। ইয়াৰ পৰাই ভাৰতীয় পাইলটসকলৰ সাহস আৰু দক্ষতাৰ কথা বিশ্বই জানিব পাৰিছিল।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত ভূমিকা (১৯৩৯ – ১৯৪৫):
এক বিৰাট শক্তিৰ উত্থান দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) তেনেই সৰু আছিল, কিন্তু যুদ্ধৰ প্ৰয়োজনত ই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।
জাপানৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ: ১৯৪২ চনত যেতিয়া জাপানে বৰ্মা (এতিয়াৰ ম্যানমাৰ) দখল কৰি ভাৰতৰ ফালে আগুৱাই আহিছিল, তেতিয়া ভাৰতীয় পাইলটসকলে আকাশৰ পৰা জাপানী সৈন্যক বাধা দিছিল। এইটো আছিল অতি বিপদজনক অৰণ্য অঞ্চলৰ যুদ্ধ।
বিশাল পৰিৱৰ্তন: ১৯৩৯ চনত মাত্ৰ এটা স্কোয়াড্ৰন (Squadron) থকা এই বাহিনীটো ১৯৪৫ চনলৈ ৯ টা স্কোয়াড্ৰনলৈ বৃদ্ধি পায়।’Royal’ সন্মান তেওঁলোকৰ এই অসাধাৰণ শৌৰ্যৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ১৯৪৫ চনত ইয়াৰ নামৰ আগত ‘Royal’ শব্দটো যোগ কৰি ‘Royal Indian Air Force’ (RIAF) নামাকৰণ কৰে।
স্বাধীনতা আৰু বিভাজন (১৯৪৭): অগ্নিপৰীক্ষা দেশ স্বাধীন হোৱাৰ সময়ত কেৱল মাটিহে ভাগ হোৱা নাছিল, বায়ুসেনাৰ সম্পদ আৰু কৰ্মীবোৰো ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত ভাগ হৈছিল।
কাশ্মীৰ যুদ্ধ (১৯৪৭-৪৮): স্বাধীনতাৰ মাত্ৰ কেইমাহমান পিছতেই যেতিয়া পাকিস্তানী সমৰ্থিত জনজাতীয় সৈন্যই কাশ্মীৰ আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া বায়ুসেনাই এক ঐতিহাসিক ভূমিকা লৈছিল।
শ্ৰীনগৰ এয়াৰলিফ্ট: অতি কম সময়ৰ ভিতৰত শ্ৰীনগৰ বিমান বন্দৰত ভাৰতীয় সেনাৰ জোৱান আৰু গধুৰ যন্ত্ৰপাতি নমাই দিয়া হৈছিল। যদি বায়ুসেনাই সেইদিনা আকাশী পথেৰে সহায় নকৰিলেহেঁতেন, তেন্তে আজিৰ কাশ্মীৰৰ মানচিত্ৰ বেলেগ হ’লহেঁতেন।
গণতন্ত্ৰ আৰু আধুনিকীকৰণ (১৯৫০ – বৰ্তমান)১৯৫০ চনত ভাৰত এখন সম্পূৰ্ণ গণতান্ত্ৰিক দেশ হোৱাৰ লগে লগে ‘Royal’ শব্দটো ত্যাগ কৰা হয় আৰু ই আজিৰ ‘Indian Air Force’ লৈ ৰূপান্তৰিত হয়।
১৯৬৫ আৰু ১৯৭১ ৰ যুদ্ধ: ১৯৬৫ চনত পাকিস্তানৰ শক্তিশালী আমেৰিকান সা-সজুলিক ভাৰতীয় পাইলটসকলে নিজৰ দক্ষতাৰে পৰাস্ত কৰিছিল।১৯৭১ চনৰ যুদ্ধত বায়ুসেনাই পাকিস্তানৰ বিমান বাহিনীক মাত্ৰ কেইদিনমানৰ ভিতৰতে নিস্তেজ কৰি পেলাইছিল। ইয়াৰ ফলতেই বাংলাদেশ স্বাধীন হোৱাত অতি সুবিধা হৈছিল।
কাৰ্গিল যুদ্ধ (১৯৯৯): ‘অপাৰেচন বগা সাগৰ’এই যুদ্ধখন বিশ্বৰ ইতিহাসত অনন্য কাৰণ ই ৩২,০০০ ফুট উচ্চতাত যুদ্ধবিমানৰ দ্বাৰা কৰা এক সফল অভিযান আছিল।ইমান উচ্চতাত বতাহৰ চাপ কম থাকে বাবে মিছাইল আৰু বোমা নিক্ষেপ কৰাটো এক বৃহৎ কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বান আছিল । কিন্তু ভাৰতীয় বায়ুসেনাই ইয়াটো সফল হৈ দেখুৱালে।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাত (IAF) যোগদান কৰা তলত ইয়াৰ প্ৰধান উপায়সমূহ বিতংভাবে দিয়া হ’ল:
১. AFCAT (Air Force Common Admission Test)এজন গ্ৰেজুৱেট বা ইঞ্জিনীয়াৰৰ বাবে এয়া আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পথ।
যোগ্যতা: যিকোনো শাখাত স্নাতক (বি.ই./বি.টেক হ’লে অতি উত্তম)।
শাখা: ইয়াৰ জৰিয়তে আপুনি Flying Branch (পাইলট), Technical Branch (ইঞ্জিনীয়াৰ), বা Ground Duty (প্ৰশাসনীয়) শাখাত বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিব পাৰে।
২. CDS (Combined Defence Services)
UPSC-ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই পৰীক্ষাৰ জৰিয়তেও বায়ুসেনাত বিষয়া হ’ব পাৰি।
যোগ্যতা: স্নাতক ডিগ্ৰী (উচ্চতৰ মাধ্যমিকত পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু গণিত থকাটো জৰুৰী)।
বাছনি প্ৰক্ৰিয়া: লিখিত পৰীক্ষাৰ পিছত SSB (Services Selection Board) ইন্টাৰভিউ দিব লাগে।
৩. NCC Special Entry
যদি আপোনাৰ ওচৰত NCC-ৰ ‘C’ Certificate (Air Wing) আছে, তেন্তে আপুনি কোনো লিখিত পৰীক্ষা নিদিয়াকৈ পোনপটীয়াকৈ SSB ইন্টাৰভিউৰ বাবে মাতিব পাৰে। ই কেৱল Flying Branch-ৰ বাবে প্রযোজ্য।
৪. অগ্নিবীৰ বায়ু (Agniveer Vayu)
যদি আপুনি উচ্চতৰ মাধ্যমিক (১০+২) পাছ কৰাৰ পিছত পোনপটীয়াকৈ বায়ুসেনাত এয়াৰমেন (Airmen) হিচাপে সোমাব বিচাৰে, তেন্তে এইটো এটা ভাল সুযোগ।
যোগ্যতা: ১০+২ পৰীক্ষাত গণিত, পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু ইংৰাজী থাকিব লাগিব।
ডিপ্লমা ধাৰীৰ বাবে: যিসকলৰ ইলেক্ট্ৰিকেল বা মেকানিকেল ইঞ্জিনীয়াৰিংত ৩ বছৰীয়া ডিপ্লমা আছে, তেওঁলোকেও ইয়াৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে।
৫. NDA (National Defence Academy): উচ্চতৰ মাধ্যমিকত (12th) পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু গণিত থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে NDA পৰীক্ষা দি পোনে পোনে বায়ুসেনাত বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিব পাৰে। ইয়াৰ বাবে UPSC-ৰ লিখিত পৰীক্ষা আৰু SSB সাক্ষাৎকাৰত উত্তীৰ্ণ হ’ব লাগে। ই কম বয়সতে (১৬.৫ – ১৯.৫ বছৰ) বায়ুসেনাত ভৰ্তি হোৱাৰ আটাইতকৈ উত্তম সুযোগ।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ আদৰ্শ বাক্য বা ‘Motto’ টো হ’ল:”নভঃ স্পৃশং দীপ্তম্”(Nabhaḥ Spr̥śaṃ Dīptam)ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে— “গৌৰৱেৰে আকাশ স্পৰ্শ কৰা” (Touch the Sky with Glory)।এই Motto টোৰ বিশেষত্ব:উৎস: এই পবিত্ৰ বাক্যশাৰী হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ শ্ৰীমদ্ভগৱত গীতাৰ একাদশ অধ্যায়ৰ পৰা লোৱা হৈছে।
তাৎপৰ্য: কুৰুক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই অৰ্জুনক নিজৰ যি বিৰাট ‘বিশ্বৰূপ’ দেখুৱাইছিল, সেই ৰূপটোৱে আকাশ স্পৰ্শ কৰি উজ্জ্বল হৈ জিলিকি উঠিছিল। ঠিক তেনেদৰেই ভাৰতীয় বায়ুসেনাইও দেশৰ সুৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ শক্তি আৰু গৌৰৱেৰে আকাশত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰাৰ সংকল্প লয়।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ পদমৰ্যাদা বা Rank Structure টোক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়। এজন নতুনকৈ যোগদান কৰা জোৱানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি একেবাৰে শীৰ্ষ পদবী Air Chief Marshal লৈকে তালিকাখন তলত দিয়া হ’ল:
১. কমিছনড অফিচাৰ (Commissioned Officers)এইসকল হ’ল বায়ুসেনাৰ শীৰ্ষ পৰ্যায়ৰ বিষয়া। এজন ‘Flying Officer’ হিচাপে তেওঁলোকৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হয়।
| Serial No. | পদবী (Rank) | বিশেষত্ব (Speciality) |
| 1. | Air Chief Marshal | ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ সৰ্বোচ্চ বিষয়া |
| 2. | Air Marshal | অতি উচ্চ পদস্থ বিষয়া |
| 3. | Air Vice Marshal | গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগসমূহৰ নেতৃত্ব দিয়ে |
| 4. | Air Commodore | বায়ুসেনা কেন্দ্ৰ বা ষ্টেচনসমূহ পৰিচালনা কৰে |
| 5. | Group Captain | এজন অতি অভিজ্ঞ আৰু জ্যেষ্ঠ বিষয়া |
| 6. | Wing Commander | যুদ্ধ বিমান বা বিশেষ স্কোয়াড্ৰনৰ নেতৃত্ব দিয়ে |
| 7. | Squadron Leader | ফিল্ড লেভেলত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে |
| 8. | Flight Lieutenant | অভিজ্ঞতা সম্পন্ন পাইলট বা টেকনিকেল অফিচাৰ |
| 9. | Flying Officer | প্ৰশিক্ষণ সমাপ্ত কৰাৰ পাছত লাভ কৰা প্ৰথমটো অফিচাৰ পদবী |
২. জুনিয়ৰ কমিছনড অফিচাৰ (Junior Commissioned Officers – JCOs) এইসকল বিষয়াৰ অভিজ্ঞতা বহুত বেছি থাকে আৰু তেওঁলোকে অফিচাৰ আৰু জোৱানৰ মাজত এক যোগসূত্ৰ হিচাপে কাম কৰে।
| বিশেষত্ব ( Speciality ) | পদবী ( Rank ) |
| JCO শাখাৰ সৰ্বোচ্চ পদবী | Master Warrant Officer (MWO) |
| কাৰিকৰী বা প্ৰশাসনিক বিভাগৰ অভিজ্ঞ বিষয়া | Warrant Officer (WO) |
| বহু বছৰীয়া সেৱাৰ পাছত লাভ কৰা পদবী | Junior Warrant Officer (JWO) |
৩. নন-কমিছনড অফিচাৰ আৰু অন্যান্য (Non-Commissioned Officers – NCOs) এইসকল হ’ল বায়ুসেনাৰ মূল চালিকা শক্তি
| বিশেষত্ব ( Speciality ) | পদবী (Rank) |
| এজন দক্ষ দলপতি হিচাপে কাম কৰে | Sergeant |
| সৰু সৰু গোট বা টিমসমূহ পৰিচালনা কৰে | Corporal |
| অভিজ্ঞতা থকা এজন বিমান কৰ্মী | Leading Aircraftman |
| বায়ুসেনাত যোগদান কৰাৰ পাছৰ প্ৰথমটো পৰ্যায় | Aircraftman |
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ বৰ্তমানৰ শক্তি আৰু প্ৰধান বিমানসমূহৰ এখন তালিকা তলত দিয়া হ’ল
| নাম,উৎস (Name, Origin) | বিশেষত্ব (Specialty) | |
| যুদ্ধ বিমান | Rafale (ফ্ৰান্স) | এক অত্যাধুনিক ৪.৫ জেনেৰেশ্যনৰ বহুমুখী যুদ্ধ বিমান |
| Su-30 MKI (ৰাছিয়া/ভাৰত) | বায়ুসেনাৰ মুখ্য শক্তি ই গধুৰ আৰু দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ আকাশী আধিপত্যৰ বাবে জনাজাত | |
| LCA Tejas (ভাৰত) | সম্পূৰ্ণ থলুৱা প্ৰযুক্তিৰে নিৰ্মিত লঘু যুদ্ধ বিমান | |
| Mirage 2000 (ফ্ৰান্স) | বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত (যেনে বালাকোট ষ্ট্ৰাইক) ব্যৱহৃত সফল মাল্টি-ৰোল ফাইটৰ | |
| MiG-29 (ৰাছিয়া) | বিশেষকৈ আকাশী প্ৰতিৰক্ষা আৰু আকাশী যুঁজৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় | |
| হেলিকপ্টাৰ | AH-64E Apache | শত্ৰুপক্ষৰ ওপৰত তীব্ৰ আক্ৰমণ চলাব পৰা অত্যাধুনিক ‘Attack’ হেলিকপ্টাৰ |
| CH-47 Chinook (আমেৰিকা) | গধুৰ সামৰিক সামগ্ৰী কঢ়িওৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ‘Heavy Lift’ হেলিকপ্টাৰ | |
| Mi-17 V5 (ৰাছিয়া) | পৰিবহন, উদ্ধাৰ অভিযান আৰু সৈন্য চলাচলৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয় | |
| ALH Dhruv / LCH Prachand (ভাৰত) | ভাৰততে নিৰ্মিত বহুমুখী আৰু লঘু যুদ্ধ হেলিকপ্টাৰ | |
| পৰিবহন আৰু বিশেষ বিমান | C-17 Globemaster (আমেৰিকা) | বিশাল আকাৰৰ সামৰিক পৰিবহন বিমান, যিয়ে অতি গধুৰ টেংক আৰু সৈন্য কঢ়িয়াব পাৰে |
| C-130J Super Hercules (আমেৰিকা) | বিশেষ অভিযান (Special Operations) পৰিচালনা কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয় | |
| An-32 (ৰাছিয়া) | মধ্যম দূৰত্বৰ পৰিবহনৰ বাবে বায়ুসেনাৰ এক নিৰ্ভৰযোগ্য বিমান | |
| AWACS / Netra (ভাৰত/ইজৰাইল) | ইয়াক ‘আকাশৰ চকু’ বুলি কোৱা হয়; ই আকাশী পথৰ আগতীয়া সতৰ্কবাণী আৰু ৰাডাৰ নিৰীক্ষণৰ কাম কৰে |
প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী (Air Defence Systems)
| নাম ( Name ) | বিশেষত্ব ( Speciality ) |
| S-400 Triumf | ৪00 কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ পৰাই শত্ৰুৰ বিমান বা মিছাইল ধ্বংস কৰিব পৰা পৃথিৱীৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী |
| Akash | ভাৰতত নিৰ্মিত মিছাইল প্ৰণালী, যিয়ে আকাশৰ পৰা অহা ভাবুকি প্ৰতিহত কৰে |
| MRSAM | ভাৰতত নিৰ্মিত মিছাইল প্ৰণালী, যিয়ে আকাশৰ পৰা অহা ভাবুকি প্ৰতিহত কৰে |
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ বৰ্তমান মুঠ ৭ কমান্ড (Commands) আছে। এই কমান্ডসমূহক ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু কাৰ্যক্ষমতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে— ৫ অপাৰেচনেল (Operational) কমান্ড আৰু ২ ফাংচনেল (Functional) কমান্ড
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ কমান্ডসমূহ
| কমান্ড নাম ( Commands Name ) | মুখ্য কাৰ্যালয় (Headquarter) | প্ৰকাৰ ( Type ) |
| Western Air Command | নতুন দিল্লী | অপাৰেচনেল কমান্ড |
| Eastern Air Command | শ্বিলং | অপাৰেচনেল কমান্ড |
| Central Air Command | প্ৰয়াগৰাজ | অপাৰেচনেল কমান্ড |
| South Western Air Command | গান্ধীনগৰ | অপাৰেচনেল কমান্ড |
| Southern Air Command | তিৰুৱনন্তপুৰম | অপাৰেচনেল কমান্ড |
| Training Command Maintenance Command | বেংগালুৰু নাগপুৰ | ফাংচনেল কমান্ড ফাংচনেল কমান্ড |
অপাৰেচনেল কমান্ড (Operational Commands)এই কমান্ডসমূহে প্ৰত্যক্ষভাৱে দেশৰ আকাশী সীমাৰ সুৰক্ষা আৰু যুদ্ধৰ দায়িত্ব পালন কৰে।
ফাংচনেল কমান্ড (Functional Commands)এই কমান্ডসমূহে বায়ুসেনাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু বিমানসমূহৰ কাৰিকৰী মেৰামতিৰ কামসমূহ পৰিচালনা কৰে
অসমৰ বাবে বিশেষ তথ্য: Eastern Air Command (EAC) অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় শ্বিলঙত হ’লেও ইয়াৰ অধীনত থকা কেইবাটাও মুখ্য বায়ুসেনা ঘাটি (Air Force Stations) অসমত অৱস্থিত, যেনে:
তেজপুৰ (Tejpur AFS): ইয়াত শক্তিশালী ‘সুখয়-৩০’ যুদ্ধ বিমান থাকে।
চাবুৱা (Chabua AFS): উত্তৰ-পূবৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে ই এক অতি কৌশলগত ঘাটি।
যোৰহাট (Jorhat AFS): ই প্ৰধানকৈ পৰিবহন বিমানৰ বাবে বিখ্যাত।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত নিৰ্মাণ কৰা এই Emergency Landing Facility (ELF) বা জৰুৰীকালীন অৱতৰণ ষ্ট্ৰিপসমূহৰ এখন তালিকা তলত দিয়া হ’ল। বৰ্তমান ভাৰতত কেইবাখনো এনে ষ্ট্ৰিপ কাৰ্যক্ষম হৈ আছে আৰু বহুকেইখন নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত আছে।ভাৰতৰ মুখ্য জৰুৰীকালীন অৱতৰণ ষ্ট্ৰিপ (ELF) সমূহ
| ক্ৰমাংক ( Serial No ) | ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ( National Highway ) | ৰাজ্য ( State ) |
| 1. | NH-16 | অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ |
| 2. | NH-37( Now NH-02 ) | অসম |
| 3. | NH-15 | কৰ্ণাটক |
| 4. | NH-44 | জম্মু-কাশ্মীৰ |
| 5. | NH-60 | পশ্চিম বংগ |
| 6. | NH-925A | ৰাজস্থান |
| 7. | Agra -lucknow expressway | উত্তৰ প্ৰদেশ |
| 8. | Yamuna expressway | উত্তৰ প্ৰদেশ |
| 9. | Purvanchal Expressway | উত্তৰ প্ৰদেশ |
এই ষ্ট্ৰিপসমূহৰ কিছু কাৰিকৰী বৈশিষ্ট্য
দৈৰ্ঘ্য (Length): এই ষ্ট্ৰিপসমূহ সাধাৰণতে ৩ কিলোমিটাৰৰ পৰা ৩.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হয়।
প্ৰস্থ (Width): এয়াৰবেছৰ ৰানৱে’ৰ দৰেই ইয়াক প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বহলকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়।
মজবুতী (Technical Strength): জানিব যে ইয়াত ব্যৱহাৰ কৰা কংক্ৰিট আৰু বিটুমিনৰ তৰপ অতি শক্তিশালী (PQC – Pavement Quality Concrete) হয়, যাতে সুখয়-৩০ বা চি-১৩০জে-ৰ দৰে গধুৰ বিমানৰ ওজন (প্ৰায় ৭০-৮০ টন) সহ্য কৰিব পাৰে।
অসমৰ বাবে গুৰুত্ব: উত্তৰ-পূব ভাৰতত চীন সীমান্তৰ ওচৰত হোৱা বাবে মৰাণ-ডিব্ৰুগড় আৰু ছিলাপথাৰ অঞ্চলৰ এই ষ্ট্ৰিপসমূহ ভৱিষ্যতে ভাৰতৰ আকাশী সুৰক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ (Training Institutes) অতি উচ্চমানৰ আৰু ইয়াক বিভিন্ন শাখা অনুযায়ী ভাগ কৰা হৈছে। এজন কেডেটৰ পৰা এজন দক্ষ অফিচাৰ বা এয়াৰমেনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ তলৰ মুখ্য প্ৰতিষ্ঠানসমূহে কাম কৰে:
মুখ্য প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ (Major Training Institutes)
| ক্ৰমিক নং ( Serial No. ) | প্ৰতিষ্ঠানৰ নাম ( Institute Name ) | স্থান ( Location ) |
| 1. | Air Force Academy (AFA) | হায়দৰাবাদ (অফিচাৰৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ) |
| 2. | Air Force Technical College (AFTC) | বেংগালুৰু (অভিন্তাসকলৰ বাবে) |
| 3. | Air Force Administrative College (AFAC) | কইম্বাটোৰ (প্ৰশাসনিক বিভাগ) |
| 4. | Flying Instructors School (FIS) | চেন্নাই ( অভিজ্ঞ পাইলটক দক্ষ প্ৰশিক্ষক (Instructor) হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াত বিশেষ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয় ) |
| 5. | College of Air Warfare (CAW) | তেলেংগানা ( উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলক ক যুদ্ধ পৰিচালনা আৰু সামৰিক কৌশলৰ উন্নত শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয় ) |
| 6. | Tactics and AirCombatDevelopmentEstablishmt (TACDE) | গুজৰাট ( যুদ্ধ বিমানৰ আক্ৰমণাত্মক কৌশল আৰু আকাশী যুদ্ধৰ গৱেষণা তথা প্ৰশিক্ষণ ) |
| 7. | Para Training School(PTS) | আগ্ৰা (পেৰাচুট জাম্পৰ প্ৰশিক্ষণ) |
ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ বিশেষ কমাণ্ডো বাহিনীটোক ‘গৰুড় স্পেচিয়েল ফৰ্চ’ (Garud Special Forces) বুলি কোৱা হয়। ২০০৪ চনত স্থাপিত হোৱা এই বাহিনীটো ভাৰতৰ অন্যতম শক্তিশালী আৰু দক্ষ বিশেষ বাহিনী।
গৰুড় স্পেচিয়েল ফৰ্চ (Garud Special Forces)
| ক্ৰমিক নং (Serial Number) | বিশেষত্ব (Specialty) | Description (বিৱৰণ) |
| 1. | প্ৰতিষ্ঠা | ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ এই বিশেষ কমাণ্ডো বাহিনী ২০০৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গঠন কৰা হৈছিল |
| 2. | আদৰ্শ বাক্য (Motto) | “প্ৰহাৰ সে সুৰক্ষা” (Defence through Offence) |
| 3. | কাম | বায়ুসেনাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাটিসমূহৰ সুৰক্ষা দিয়া, সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযান চলোৱা আৰু যুদ্ধৰ সময়ত আকাশী পথেৰে গৈ বিশেষ অভিযান পৰিচালনা কৰা |
| 4. | নামৰ উৎস | হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থৰ পবিত্ৰ পক্ষী ‘গৰুড়’ৰ নামেৰে এই বাহিনীৰ নামাকৰণ কৰা হৈছে |
গৰুড় কমাণ্ডোৰ মূল দায়িত্বসমূহ:
১. এয়াৰবেছ সুৰক্ষা: শত্ৰুপক্ষৰ আক্ৰমণৰ পৰা বায়ুসেনাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাটি আৰু সম্পদসমূহ ৰক্ষা কৰা।
২. Search and Rescue (CSAR): যুদ্ধৰ সময়ত শত্ৰুৰ এলেকাত আমাৰ বিমান দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হ’লে পাইলটক উদ্ধাৰ কৰা।
৩. সন্ত্রাসবাদ বিৰোধী অভিযান: কাশ্মীৰৰ দৰে ঠাইত সন্ত্ৰাসবাদীৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় সেনাৰ সৈতে মিলি অভিযান চলোৱা।
৪. আকাশী আক্ৰমণৰ নিৰ্দেশনা: যুদ্ধৰ সময়ত শত্ৰুৰ ভূখণ্ডত সোমাই আমাৰ যুদ্ধবিমানক লক্ষ্যস্থান চিনাক্ত কৰি দিয়া (Laser Designation)।
প্ৰশিক্ষণ (Training) – আটাইতকৈ কঠিন পৰ্যায়:এজন গৰুড় কমাণ্ডো হ’বলৈ অতি কঠোৰ প্ৰশিক্ষণৰ মাজেৰে যাব লাগে:
সময়সীমা: ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰায় ৭২ সপ্তাহৰ (প্ৰায় ১.৫ বছৰ) হয়, যিটো ভাৰতীয় বিশেষ বাহিনীসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘলীয়া।
প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ: ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰশিক্ষণ গৰুড় ৰেজিমেন্টেল ট্ৰেইনিং চেন্টাৰ (GRTC), চাণ্ডিনগৰত হয়।
বিবিধ কৌশল: তেওঁলোকে জল, স্থল আৰু আকাশী— এই তিনিয়োটা মাধ্যমতে যুদ্ধ কৰিবলৈ শিকে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকক মাৰ্ক্সমেনশ্বিপ (Marksmanship) আৰু জংঘলত যুদ্ধ কৰাৰ বিশেষ শিক্ষা দিয়া হয়।
অস্ত্র-শস্ত্র আৰু সজুলি:গৰুড় কমাণ্ডো সকলে বিশ্বৰ অত্যাধুনিক অস্ত্র ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে Tavor TAR-21 ইজৰাইলত নিৰ্মিত এচাল্ট ৰাইফল।
Galil Sniper Rifle: দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ লক্ষ্যভেদৰ বাবে।Glock Pistol আত্মৰক্ষাৰ বাবে।Night Vision Devices অন্ধকাৰতো স্পষ্টকৈ চাব পৰা বিশেষ চশমা।
ভাৰতীয় বায়ুসেনাক (IAF) শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্তমান ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। চৰকাৰৰ ‘Make in India’ আৰু ‘Aatmanirbhar Bharat’ অভিযানৰ অধীনত কেইবাটাও ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগতখণ্ডৰ কোম্পানীয়ে অত্যাধুনিক যুদ্ধ বিমান, হেলিকপ্টাৰ আৰু মিছাইল নিৰ্মাণ কৰি আছে।
১. ৰাজহুৱা খণ্ডৰ মুখ্য কোম্পানী (Public Sector Undertakings – PSUs)
| কোম্পানী ( Company ) | বিশেষত্ব ( Specialty ) |
| HAL (Hindustan Aeronautics Limited) | ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বিমান নিৰ্মাতা কোম্পানী। ই LCA Tejas যুদ্ধ বিমান, Prachand (LCH) আৰু Dhruv (ALH) হেলিকপ্টাৰ নিৰ্মাণ কৰে |
| DRDO (Defence Research and Development Org) | প্রধানকৈ গৱেষণা আৰু ডিজাইন কৰে। বায়ুসেনাৰ বাবে ৰাডাৰ, মিছাইলে (যেনে: Akash, Astra) আৰু ইলেকট্ৰনিক যুদ্ধ প্ৰণালী (EW) এওঁলোকেই প্ৰস্তুত কৰে |
| BEL (Bharat Electronics Limited) | এওঁলোকে বায়ুসেনাৰ বাবে ৰাডাৰ, কমিউনিকেচন চিষ্টেম, চিমুলেটৰ আৰু বিমানৰ ইলেকট্ৰনিক সঁজুলি নিৰ্মাণ কৰে। এজন ইলেকট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰৰ বাবে এই কোম্পানীটোৰ কাম-কাজ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ |
| BDL (Bharat Dynamics Limited) | বায়ুসেনাৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণৰ মিছাইল আৰু আকাশী প্ৰতিৰক্ষা যন্ত্ৰপাতি উৎপাদন কৰে |
২. ব্যক্তিগত খণ্ডৰ মুখ্য কোম্পানী (Private Sector Companies)
| কোম্পানী ( Company ) | বিশেষত্ব ( Specialty ) |
| Tata Advanced Systems (TASL) | এওঁলোকে C-295 পৰিবহন বিমান ভাৰততে নিৰ্মাণ কৰাৰ চুক্তি লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও যুদ্ধ বিমানৰ বিভিন্ন অংশ (যেনে: ৰাফেল বা সুখয়ৰ পাৰ্টছ) এওঁলোকে যোগান ধৰে |
| Larsen & Toubro (L&T) Defence | বায়ুসেনাৰ মিছাইল লঞ্চাৰ আৰু গ্ৰাউণ্ড চাপৰ্ট চিষ্টেম নিৰ্মাণত এওঁলোক আগশাৰীৰ |
| Reliance Defence | বিশেষকৈ ফ্ৰান্সৰ ডাচল্ট এভিয়েশ্যনৰ (Dassault Aviation) সৈতে মিলি কিছুমান কাৰিকৰী কামত জড়িত |
| Adani Defence & Aerospace | এওঁলোকে বিশেষকৈ UAV (Unmanned Aerial Vehicles) বা ড্ৰোন প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত কাম কৰি আছে |
আকাশৰ নীলাত যাৰ সাহসৰ স্বাক্ষৰ: ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ বীৰ শ্বহীদসকললৈ এভাগি শ্রদ্ধাঞ্জলি 🇮🇳
“যি দেশৰ সুৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণক তুচ্ছ কৰি নীলা আকাশৰ বুকুত সাহসৰ কাহিনী লিখে, সেই মহান বায়ুসেনাৰ বীৰ জোৱানসকলক আজি আমি গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ কৰিছোঁ।”ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ প্ৰতিগৰাকী সৈনিকৰ ত্যাগৰ বিনিময়ত আজি আমাৰ দেশৰ আকাশ সুৰক্ষিত। ১৯৩২ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কাৰ্গিল যুদ্ধলৈকে, আৰু যিকোনো প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ সময়ত মানুহৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ যিসকল আকাশী প্ৰহৰীয়ে নিজৰ জীৱন আহুতি দিলে, তেওঁলোকৰ ঋণ আমি কেতিয়াও পৰিশোধ কৰিব নোৱাৰোঁ।”নভঃ স্পৃশং দীপ্তম্” — এই মন্ত্ৰ বুকুত বান্ধি আকাশ চুবলৈ যোৱা সেইসকল মহান আত্মাৰ চৰণত আমাৰ কোটি কোটি প্ৰণাম।
বিশেষ ঘোষণা (Disclaimer)
এই নিবন্ধটো প্ৰস্তুত কৰোঁতে আমি চৰকাৰী তথ্য উৎস (Government Sources) আৰু ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইটৰ সহায় লৈ এক সঠিক সাৰাংশ আগবঢ়াবলৈ আমাৰ সাধ্যানুসৰি চেষ্টা কৰিছোঁ। ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ গৌৰৱময় ইতিহাস আৰু শক্তিৰ বিষয়ে সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আপোনালোকৰ ওচৰত সহজকৈ দাঙি ধৰাটোৱেই আমাৰ মূল উদ্দেশ্য। তথাকথিত, তথ্যৰ বিশালতাৰ বাবে কোনো ক্ষেত্ৰত বাক্য ৰচনা, বানান বা কাৰিকৰী শব্দৰ ব্যৱহাৰত অনিচ্ছাকৃত ত্ৰুটি থাকি যাব পাৰে। তেনে কোনো ভুল-ভ্ৰান্তি দৃষ্টিগোচৰ হ’লে আমি তাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থী। পাঠকসকলক অধিক বিতং আৰু প্ৰমাণিত তথ্যৰ বাবে ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট indianairforce.nic.in চাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। Copyright সম্পৰ্কীয় নীতি-নিয়মৰ প্ৰতি সন্মান জনাই আমি ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ কোনো আনুষ্ঠানিক বা অফিচিয়েল ছবি এই নিবন্ধটোত প্ৰত্যক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, বিষয়টো দৃশ্যমানভাৱে বুজাই দিবলৈ আমি AI (Artificial Intelligence) বা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰে প্ৰস্তুত কৰা ছবিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ। এই ছবি কেৱল দৃষ্টান্তমূলক (Illustrative) উদ্দেশ্যেৰেহে দিয়া হৈছে।
ধন্যবাদেৰে
Team My Smart Study
আপুনি জানিব বিচাৰে নেকি আকাশী জাহাজ কেনেকৈ উৰে ? বিমান এখন আকাশত উৰিবলৈ কি কি বৈজ্ঞানিক সূত্ৰৰ প্ৰয়োজন হয়, সেই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ আমাৰ এই বিশেষ আৰ্টিকলটো পঢ়ক